Kamu Yatırımları ve Fizibilite

Kamu yatırımları, kamu yararı gözetilerek devlet bütçesinden alınan pay ile gerçekleştirilen yatırımları nitelemektedir. Toplumsal refahın yükselmesi, halkın gereksinimlerinin karşılanması yani toplum yararının ön planda olması kamu yatırımlarının önemini ifade etmektedir. Bu yatırımlar gerçekleştirilirken ne kadara mal edilebileceği, inşaat maliyeti, personel giderleri gibi doğabilecek bütün gider kalemleri ortaya çıkarılmakta ve 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu (KİK) çerçevesinde ilan edilmektedir. Devlet adında işi yapmayı taahhüt eden firmalar başvuru yapmakta, ihale sürecinden sonra, belirlenen fiyat dahilinde iş yüklenici firmaya yaptırılmaktadır. Dolayısıyla kamu yatırımları devlet tarafından yapılmakta veya yaptırılmaktadır. Kamu yatırımları sayesinde istihdam kapasitesi artırılmakta, kamu hizmetlerinden yararlanma kolaylaşmakta ve yaşam kalitesi artırılmaktadır. Bununla birlikte toplumun sosyoekonomik gelişimi desteklenmektedir. Sonuçta kamu yatırımlarının iki önemli çıktısı bulunmaktadır: Sosyal fayda ve ekonomik fayda.

“Kamu yatırımlarının doğal gereklilikleri olan kaynakların doğru harcanması ve hesap verilebilirliğin sağlanması konusunda yatırım öncesi fizibilite çalışmasının yapılması ve bir fizibilite raporunun oluşturulması oldukça önem arz etmektedir.”

Kamu yatırımları kamu personellerinin maaşları, işveren destekleri, diğer destek ve sübvansiyon gibi giderlerden sonra kalan bütçe ile yapılmaktadır. Dolayısıyla yatırım için harcanan kamu kaynakları kısıtlıdır. Bu noktada kaynakların doğru kullanımı kamu yatırımları için önem taşımaktadır. Bu noktada yapılacak yatırımın önceden karlılığı ve sürdürülebilirliği tespit edilmelidir. Yatırım hakkında yapılacak fizibilite çalışması yatırımın yapılabilirliği hakkında karar verilmesini sağlamaktadır. Fizibilite çalışması kapsamında yatırımın mali, teknik ve finansal analizleri yapılmaktadır. Bu çalışmalar neticesinde gelir-gider tabloları, maliyet hesaplamaları, yararlılık analizi, duyarlılık analizi ve sosyal etki analizleri ortaya koyulmaktadır. Fizibilite çalışmasında yapılan analizler ve sonuçları ile yatırımın yapılabilirliği önceden tespit edilmiş olacaktır. Böylece kısıtlı kamu kaynakları doğru şekilde harcanacaktır. Kamu yatırımlarının gerçekleştirilmesinden önce fizibilite çalışmasının yapılmasının diğer bir yararı ise hesap verebilirliği sağlamasıdır. Kamu yatırımlarının sorgulanabilir nitelikte olması her yönüyle şeffaf bir çalışma yapılmasını gerekli kılmaktadır. Fizibilite çalışmasının sonucu olan fizibilite raporunda yapılan araştırma ve analizlerin yanı sıra bütün gelir ve gider kalemlerinin tablolarla açıklanması yatırımın şeffaf ve hesap verebilir olmasını desteklemektedir.